موتور برق یا همان ژنراتور، یکی از ابزارهای مهم و پر استفاده است که تامین برق می کند. تصور کنید که در وسط یک شب تاریک و طوفانی، برق خانه شما قطع شود. در این لحظه، موتور برق می تواند نجات دهنده باشد. ژنراتور یا موتور برق تنها برای تامین برق خانه نیست بلکه از این ابزار در صنایع مختلف استفاده می شود. باید توضیح به معرفی کامل از موتور برق چیست می پردازیم.
موتور برق چیست ؟
موتور برق یا ژنراتور دستگاهی است متشکل از مجموعه ای از قطعات به هم پیوسته که انرژی مکانیکی و چرخشی موتور را از طریق احتراق به انرژی الکترسیته و برق تبدیل می کند و از قسمت های مختلفی مانند، موتور، آلترناتور، مخزن سوخت، استارت و خروجی برق تشکیل شده است، که هرکدام وظایف مختلفی بر عهده دارند و در نهایت برق تولید می کنند.این تبدیل انرژی باعث ایجاد نیروی برق می شود.

انواع موتور برق
همانطور که در بالا توضیح دادیم موتور برق یا ژنراتور برق دستگاه هایی هستند که انرژی مکانیکی را به انرژی الکترسیته تبدیل می کنند. و انواع مختلفی دارند. ژنراتور ها دارای دسته بندی های متفاوتی هستند که مهمترین معیار جهت جداسازی آنها از یکدیگر میزان قدرت خروجی آنهاست که با واحد قدرت ” وات ” اندازه گیری می شود .
موتور برق ها بر اساس سوخت به سه دسته دیزلی، بنزین و گازسوز تقسیم می شوند :
موتور برق بنزینی:
حالا که دانستیم موتور برق چیست و انواع آن کدام است، نوبت به آن رسیده که با انواع موتور برق آشنا شوید. اولین موتور برقی که به شرح آن می پردازیم، موتور برق بنزینی است که موتور برق بنزینی بی صدا یا سایلنت آن از محبوبیت بالایی برخوردار است.
موتور برق های بنزینی از متداول ترین انواع موتور برق ها می باشند که بیشترین مصرف را در بین عموم دارند و در کل نیز از طرفداران بیشتری برخوردار هستند و کاربرد آنها نسبت به مدل های دیگر بیشتر است.سوخت این نوع از موتور برق ها همانطور که از نامشان پیداست بنزین می باشد، پس به این دلیل باید نسبت به باز بودن محیط استفاده ی آنها دقت لازم را داشت . در موتور برق بنزینی ،سوخت بنزین از طریق احتراق ابتدا انرژی حاصل از سوخت را به انرژی مکانیکی و سپس انرژی مکانیکی را به انرزی الکتریسیته تبدیل می کند.این نوع موتور برق ها دارای مدت زمان کارکرد طولانی تری هستند.
مزایای موتور برق بنزینی :
- سوخت این موتورها بهراحتی در دسترس است؛ چراکه در کشور ما بنزین سوختی در دسترس بوده و در شرایط مختلف نیز قابل تهیه است.
- استحکام و دوام موتور برقی با سوخت بنزین بالا است؛ چراکه در این موتورها آلیاژی که در بدنه بهکاررفته است، استحکام و طول عمر بالایی دارد.
- هزینه پایین برای تعمیر و نگهداری از جمله دیگر مزایای این نوع موتورهای برق است. لوازم این موتورها در بازار در دسترس بوده و میتوان با هزینه کم آنها را تهیه کرد.
- موتورهای برق بنزینی قیمت مناسبی دارند و نسبت به مدلهای دیگر بسیار مقرونبهصرفه محسوب میشوند.
- موتورهای برق بنزینی در ابعاد کوچک و قابلحمل تولید میشوند.
- از جمله دیگر مزایای این موتورها میتوان به استفاده از آنها در کارگاههای صنعتی و کوچک و همچنین مصارف خانگی اشاره کرد. این موتورها برای ساختمانها کاملاً مناسب هستند.
موتور برق دیزلی:
موتوربرق دیزلی نوعی ژنراتور است که سوختش را از دیزل یا همان گازوئیل تأمین میکند. نحوه کار این ژنراتور به این صورت است که مخلوط هوا و سوخت آنقدر فشرده میشود که دمای مخلوط بالا میرود. این افزایش دما باعث عمل احتراق میگردد. عمل احتراق نیز موجب عقب رفتن پیستون و تولید نیرو برای به کار افتادن موتوربرق میشود. درحقیقت، دیزل ژنراتور انرژی مکانیکی را به نیروی الکتریکی تبدیل میکند.
این موتوربرقها بیشتر در ابعاد کوچک تولید میشوند. توان خروجی آنها را میتوان بهصورت تکفاز و سهفاز از 220 ولت تا 380 ولت تخمین زد. کاربرد دیزلژنراتورها در مواقعی است که برق شهری قطع میشود و به منبع تغذیه اضطراری است. همچنین برای کاربردهای دیگری مانند ژنراتور ثانویه جهت تأمین برق بار اضافی شبکه و ارسال برق به شبکه برقرسانی استفاده میشوند. در نتیجه، از موتوربرق گازوئیلی میتوان کمتر برای کاربردهای خانگی و بیشتر برای مصارف کشاورزی و صنعتی بهره برد.
مزایای موتوربرق دیزلی
مزایای اصلی موتوربرقهای دیزلی عبارتاند از:
- تعمیر و نگهداری نسبتاً کم: این ویژگی بدین دلیل است که موتور ژنراتور برای راهاندازی به قطعات کمتری نیاز دارد، بنابراین دیگر نگران تعویض شمعها یا تعمیر موتورهای گازسوز نخواهید بود.
- مناسب محیطهای صنعتی: موتورهای دیزلی در محیطهای کاری صنعتی کاربرد دارند؛ بنابراین در شرایط مختلف محیطی در برابر سایش و پارگی زیاد مقاومت میکنند.
- ذخیرهسازی ایمن: درحالیکه گازوئیل هنوز قابل اشتعال است، خطر اشتعال کمتری نسبت به سایر انواع سوخت مانند بنزین دارد.
- توان خروجی بالا: دیزلژنراتورها نسبت به انواع دیگر ژنراتورهای توان خروجی و قدرت بالاتری دارند و مدتزمان بیشتری کار میکنند.
- ارزان بودن سوخت دیزل: سوخت دیزل ارزانتر از بنزین است. به همین خاطر، این موتوربرقها به کاهش هزینههای سوخت کمک میکنند.
- دوام و طول عمر بالا: یک موتور دیزلی عمر طولانیتری دارد. در مقایسه با یک موتور بنزینی معمولی، یک ژنراتور گازوئیلی میتواند تا 3 برابر بیشتر دوام بیاورد.
- آلایندگی کمتر: میزان ایجاد آلایندگی موتوربرق دیزلی بسیار کمتر از بنزینی است زیرا هم سوخت کمتری مصرف میکند و مواد آلاینده کمتری را در هوا پخش میکند.
نکته: صدای موتوربرق گازوئیلی در زمان کار بیشتر از موتوربرق بنزینی است.
قسمت های اصلی و اجزای ژنراتور یا موتور برق چیست؟
موتور برق از اجزاء مختلفی تشکیل می شود و وظیفه نهایی این اجزا این است که در یک هماهنگی و پیوستگی از طریق احتراق ،انرژی مکانیکی و سپس انرژی الکترسیته به وجود آورند. از اجزا مهم موتور برق می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- خنک کننده: قطعات مختلف موتور برق در حین کار دچار افزایش دما می شوند به همین دلیل یک سیستم خنک کننده برای آن ها تعبیه شده است.
- روغن رسانی: از آنجا که موتور برق ها دارای سیستم مکانیکی هستند می بایست از روغن کاری متوالی به جهت بالا بردن طول عمر این قطعات استفاده نمود .
- تولید کننده برق: در این قسمت تولید برق متوالی که مشخصات برق شهر را دارد تولید می شود ، آلترناتئر قسمتی از دستگاه موتور برق است که انرژی الکتریکی را تامین می کند.
- تنظیم کننده ولتاژ: به دلیل موتوری بودن این سیستم امکان نوسانات زیادی در آن وجود دارد که می بایست تثبیت شده و گاها به برق DC تبدیل شوند .
- پانل برق : این قسمت در واقع کنترل و محافظت از موتور و ژنراتور برق و همچنین تجهیزات خروجی برق AC , DC را بر عهده دارد.
- موتور دستگاه: این بخش مهم ترین قسمت دستگاه است و کار اصلی موتور تامین انرژی مکانیکی در دستگاه و ایجاد گشتاور است که طی فرایندی آن را به انرزی برق تبدیل می کند. هر چه موتور از قدرت و توان بالایی برخوردار باشد قدرت برق بیشتری تولید می کند.
- سیستم سوخت: سیستم سوخت بخشی از دستگاه است که در اصل وظیفه سوخت رسانی به موتور را به عهده دارد.
سیستم های راه اندازی موتور برق
- هندلی: در این مکانیزم ، کشیدن طناب باعث چرخاندن میل لنگ شده و دستگاه روشن می شود. توان موتور برق با مکانیزم راه اندازی هندلی بین ۱ تا ۳ کیلو وات است.
- استارتی: در این حالت دستگاه از طریق استارت زدن روشن می شود و با توجه به سهولتی که دارد بسیار مورد توجه کاربران قرار می گیرد. موتور برق با مکانیزم راه اندازی استارتی توان بالاتر از ۳ کیلو وات دارد.
- اتوماتیک: در این مکانیزم دستگاه به برق شهری وصل می شود و همزمان با قطع برق ،دستگاه روشن شده و آماده استفاده می شود. و با وصل شدن جریان برق دستگاه خاموش می شود.بنا به دلایل مختلف این امکان وجود دارد که ژنراتور برق ندهد. در نظر داشته باشید که مسائل مختلفی می تواند علت برق ندادن موتور برق باشد.
موتور برق بدون صدا
موتور های برق بدون صدا به موتورهایی گفته می شوند که در مواقع استفاده از آنها صدای موتور در کمترین حد باشد و یا صدایی نداشته باشد. از ویژگی هایی که باعث کم شدن صدای موتور برق می شود واحد دسی بل (dB)است و هرچه موتور دسیبل کمتری داشته باشد صدای آن نیز هنگام استفاده کم خواهد بود. علاوه بر این موضوع عوامل دیگری نیز در بدون صدا شدن موتور برق سایلنت تاثیر گذارند که در ادامه به صورت تیتر وار به آنها اشاره می کنیم.
- قرار گیری موتور برق بر روی سطوح صاف و یکنواخت
- استفاده از صدا خفه کن مانند اگزوز
- استفاده از موتور برق هایی که دارای کانوپی هستند
- دستگاه هایی که مجهز به اینورتر هستند
- فاصله گذاری بین محیط کار و محل قرار گیری موتور برق
ژنراتور سه فاز چیست؟
ژنراتور برق سه فاز یک نوع ژنراتور است که برای تولید برق با ویژگیهای سه فازه استفاده میشود. در این نوع ژنراتور، برق به صورت موج متناوب (AC) با فرکانس ۵۰ یا ۶۰ هرتز تولید می شود. سه فاز به معنای داشتن سه جریان برق با زاویه های ۱۲۰ درجه است که این ویژگی باعث توازن و پایداری در سیستم برق سه فاز می شود.
ژنراتورهای برق سه فاز معمولاً برای تأمین نیازهای بارهای بزرگ و صنعتی مثل کارخانه ها، سیستم راهآهن، شبکه های برق قوی و سیستم توزیع برق مورد استفاده قرار میگیرند